Funkcjonowanie instytucji parabankowych
Przedstawiamy interpelację Andrzeja Parafianowicza określającą co mogą instytucje kredytowe nie będące bankami w Polsce. Z lektury wynika że potrzebna jest szybka ustawa ograniczająca lichwę tych instytucji oraz podporządkowująca je Komisji Nadzoru Finansowego.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 5938

w sprawie funkcjonowania instytucji parabankowych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła na Sejm RP pana Stanisława Steca w sprawie funkcjonowania instytucji parabankowych uprzejmie informuję.

   Działalność banków, jak i instytucji parabankowych funkcjonujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, może podlegać kontroli ze strony organów kontroli skarbowej w zakresie prawidłowości realizowania przez tę grupę podmiotów obowiązków jako podatników i płatników podatków. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65, z późn. zm.) do zakresu kontroli skarbowej należy kontrola rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa. Oznacza to, że podmioty udzielające pożyczek niebędące bankami pozostają w obszarze zainteresowania kontroli skarbowej wyłącznie ze względu na rozliczenia podatkowoprawne tych podmiotów. Wobec instytucji parabankowych podejmowane są zarówno przedsięwzięcia o charakterze kontrolnym oraz monitorującym, jak i analitycznym. W 2005 r. organy kontroli skarbowej przeprowadziły kontrolę koordynowaną w 17 podmiotach niebędących bankami, których przedmiotem działalności jest udzielanie pożyczek. Kontrola objęła swoim zakresem rozliczenie z budżetem państwa z tytułu podatku dochodowego za lata 2003-2004. Szczegółowe informacje o działaniach kontroli skarbowej wobec instytucji parabankowych nie mogą jednak zostać udostępnione z uwagi na to, że stanowią one tajemnicę skarbową.

   Natomiast kwestie związane z określaniem zasad i warunków udzielania kredytów należą do zakresu nadzoru bankowego wykonywanego przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF).

   Na polskim rynku bankowym działają banki komercyjne, banki spółdzielcze oraz jeden bank państwowy (Bank Gospodarstwa Krajowego). Zasady ich tworzenia i funkcjonowania są ściśle uregulowane w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, z późn. zm.), w ustawie z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających (Dz. U. Nr 119, poz. 1252, z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o Banku Gospodarstwa Krajowego (Dz. U. Nr 65, poz. 594, z późn. zm.). Nadzór nad działalnością tych instytucji sprawuje KNF, która poza działalnością kontrolną i inspekcyjną prowadzi również działalność o charakterze regulacyjnym, wydając uchwały, rekomendacje i zalecenia kierowane do sektora bankowego.

   Zasady dotyczące udzielania kredytów przez banki zostały uregulowane w ustawie Prawo bankowe, która nałożyła na banki obowiązek badania zdolności kredytowej klienta przed udzieleniem kredytu. Niemniej ustawa nie określa w sposób szczegółowy samej procedury badania zdolności kredytowej, pozostawiając bankom pewną dowolność w tym zakresie. Obserwowany w ostatnich latach dynamiczny rozwój rynku kredytów dla gospodarstw domowych przebiegał w połączeniu z rozluźnianiem przez banki polityki kredytowej, głównie poprzez obniżanie wymogów przy analizie zdolności kredytowej klienta, wydłużanie okresu kredytowania oraz zwiększanie relacji zadłużenia do zabezpieczenia. Ogólnoświatowy kryzys gospodarczy spowodował zmianę podejścia banków do analizy zdolności kredytowej klientów, w szczególności w odniesieniu do kredytów hipotecznych. Stagnacja na rynku międzybankowym wynikająca z niechęci banków do wzajemnego pożyczania sobie pieniędzy doprowadziła niektóre instytucje do problemów płynnościowych, zmuszając je do uatrakcyjnienia oferty depozytowej i ograniczenia akcji kredytowej. Dodatkowo KNF zwróciła się do banków działających w Polsce o dokonanie przeglądu zasad udzielania kredytów, uwrażliwiając je na kwestie dopuszczalnego poziomu obciążenia dochodów kredytobiorcy spłatą kredytu, przyjmowanych parametrów kosztów utrzymania i obsługi zadłużenia posiadanych przez potencjalnego kredytobiorcę zobowiązań finansowych oraz uwzględniania wrażliwości wielkości obciążenia dochodów na zmianę warunków ekonomicznych.

   Banki są ponadto zobowiązane do tworzenia rezerw na kredyty, w stosunku do których nastąpiło przejściowe lub stałe zaprzestanie obsługi przez kredytodawcę. Banki wyliczają również wymóg z tytułu ryzyka kredytowego, który wchodzi w skład całkowitego wymogu kredytowego. Wyższy wymóg z tytułu ryzyka kredytowego oznacza konieczność utrzymywania wyższych funduszy własnych na wypadek ewentualnych problemów z odzyskiwaniem należności kredytowych.

   Z powyższego wynika, że banki funkcjonujące w polskim systemie bankowym nie mogą podejmować nadmiernej ekspansji kredytowej oraz posiadają system efektywnych zabezpieczeń w sytuacji podwyższonego ryzyka kredytowego.

   Należy zauważyć, że instytucjami niebankowymi działającymi w sektorze instytucji finansowych są spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, które również udzielają swoim członkom kredytów i pożyczek. Funkcjonowanie SKOK-ów zostało uregulowane w ustawie z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. Nr 1, poz. 2, z późn. zm.). Obecnie SKOK-i nie są zobligowane do stosowania przepisów ustawy Prawo bankowe, nie podlegają również nadzorowi ze strony KNF. Niemniej w obszarze SKOK-ów funkcjonuje ˝Kodeks dobrych praktyk i zasad działania SKOK˝, który jest wiążący dla wszystkich instytucji systemu SKOK i określa prawa i obowiązki członków systemu, zasady działania oraz zasady dobrego zarządzania. Aktualnie przygotowywany jest projekt ustawy, zgodnie z którą SKOK-i zostaną poddane nadzorowi ze strony KNF.

   Pozostałe instytucje parabankowe zajmujące się udzielaniem pożyczek nie podlegają szczególnym regulacjom prawnym, nie funkcjonują zatem w stosunku do nich ograniczenia, którym podlegają banki. Oznacza to, że mogą one udzielać pożyczek na zasadach określonych w ustawie Kodeks cywilny.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Parafianowicz

   Warszawa, dnia 20 listopada 2008 r.
 

Polecamy

Pożyczka i kredyt na dowód - przegląd ofert na
http://kredyt-na-dowod.com.pl

Atrakcyjne kredyty chwilówki dla klientów przedsiębiorczych ceniących sobie niskie oprocentowanie i niewielkie koszty przyznania pożyczki
http://www.infokredyt.pl